HANES (a hen luniau) / HISTORY (and old photographs)

Hyd 1894 yr oedd Trefeurig yn barsel, neu dref ddegwm, yn un o lawer, ym mhlwyf Llanbadarn Fawr, y plwyf mwyaf yng Nghymru. Yn 1894 trwy ddeddf llywodraeth leol fe grewyd plwyf sifil Trefeurig, a’i gyngor etholedig. Yr oedd plwyf Trefeurig yn un hirgul, yn ymestyn o Gogerddan hyd at Bumlumon. Hanerwyd ei hyd dan ad-drefniant llywodraeth leol yn 1987 a chreu uned fwy cryno, “Cymuned Trefeurig” bellach yn hytrach na “Plwyf Trefeurig”, yn ymestyn o Gogerddan hyd at y Fuwch a’r Llo ar yr heol fynydd i Bonterwyd. Yn 1987 ychwanegwyd at Gymuned Trefeurig y rhan fwyaf o hen blwyf sifil Parsel Canol a darn o Dir-y-mynach. Mae Trefeurig yn cynnwys holl bentref Penrhyn-coch a’r pentrefi bychain Pen-bont Rhydybeddau, Cwmsymlog, Cwmerfyn, Salem, Llwyn-prysg, Cefn-llwyd, Bancydarren ac ychydig o Gapel Dewi.

Until 1894 Trefeurig was a parcel or tithe town, in Llanbadarn Fawr parish, the largest parish on Wales. In 1894 after the passing of the Local Government Act Trefeurig civil parish and elected council was created. Trefeurig parish was a long thin parish stretching from Gogerddan to Pumlumon. Its length was halved by the reorganisation of 1987 and Trefeurig Community Council was created stretching from Gogerddan to the ‘Fuwch a’r Llo’ on the mountain road to Ponterwyd. In 1987 was also added most of the old civil parish of Parsel Canol and a piece of Tir-y-mynach. Trefeurig includes Penrhyn-coch and the villages of Pen-bont Rhydybeddau, Cwmsymlog, Cwmerfyn, Salem, Llwyn-prysg, Cefn-llwyd, Bancydarren and a part of Capel Dewi.

Poblogaeth plwyf Trefeurig / Population figures Trefeurig parish
1801
372
1811
416
1821
453
1831
496
1841
632
1851
897
1861
1095
1871
1273
1881
1107
1891
822
1901
586
1911
576
1921
512
1931
493
1941
1951
460
1961
454
1971
527
1981
844
1991
1289
2001
1675
2011
1771

CYFRIFIAD Trefeurig / CENSUS

1841
1851

Arysgrifau Cerrig Beddau Monumental Inscriptions
Capel Horeb (B) (1994)
Capel Madog (MC) (1995)
Capel Salem (Ann) (2009)
Capel Siloa, Cwmerfyn (Ann) (1994)
Capel Tabernacle, Cwmsymlog (B) (1994)
Eglwys Sant Ioan, Penrhyn-coch (2009)
COFEBAU Plwyf Trefeurig

Y Rhyfel Byd Cyntaf (1914–18)

Capel Dewi
Capel Madog
Cwmerfyn
Cwmsymlog
Pen-bont Rhydybeddau
Penrhyn-coch
Salem
Ysgol Penrhyn-coch
Ysgol Trefeurig