Her Cerdded Cymru / Walk Wales for the Air Ambulance

Mae Ysgol Penrhyn-coch wedi penderfynu codi arian tuag at elusen ambiwlans awyr Cymru mewn cysylltiad a’r ‘Walk for Wales Challenge 2021’. Dros cyfnod yr hanner tymor, gan ddechrau ar ddydd Sadwrn Mai 29ain, ac yn rhedeg tan dydd Sul 6ed o Fehefin, byddwn yn gosod yr her canlynol:

Plant

I gerdded cyfanswm o 16 milltir dros yr wythnos. Gan ddechrau ar ddydd Sadwrn y 29ain o Fai, ac yn gorffen ar ddydd Sul y 6ed o Fehefin, mae’n golygu cerdded ar gyfartaledd 2 milltir bob dydd. Byddwn yn cyfri’r milltiroedd gan ddefnyddio’r app Strava – gan ei fod wedi bod mor llwyddiannus yn ystod yr her diwethaf.

Byddwn yn rhannu’r ddolen ar gyfer ein tudalen Strava ar ein tudalennau Cyfryngau Cymdeithasol.

Rhieni

Pam ddim ymuno mewn yn yr hwyl?

  1. Cerddwch gyda’ch plentyn tra yn cerdded 16 milltir dros yr wythnos o hanner tymor.
  2. Ymgeisiwch gerdded 35 milltir dros yr wythnos.
  3. Ymgeisiwch i gerdded 50 milltir dros yr wythnos.

Staff

Mae Mr Shepherd a Mr Davies yn teimlo yn ddewr. Mae nhw wedi dewis cerdded 50 milltir ar ddydd Sul y 30ain o Fai. Mi fydd hyn yn her un diwrnod er mwyn codi arian i achos arbennig.

Mi fydd aelodau eraill o staff yn ymuno ar hyd y ffordd ac yn cwblhau 16 neu 35 milltir o gerdded efo nhw ar ddydd Sul y 30ain o Fai.

Beth nesaf?

Ymunwch efo’n tudalen Strava ar y ddolen isod er mwyn recordio eich milltiroedd dros yr wythnos hanner tymor:

Aberystwyth, Wales, United Kingdom Club | Ysgol Penrhyn-coch a Phenllwyn on Strava

Dilynwch y ddolen isod i’r tudalen Just Giving er mwyn cyfrannu tuag at yr achos arbennig hwn.

Bryn Shepherd is fundraising for IntroSport Trust, IntroTeach/Cyfle Dysgu (justgiving.com)

Ysgol Penrhyn-coch have decided to raise money for the Welsh Air Ambulance in line with the walk for wales challenge 2021. Over the course of the half term period – Saturday 29th of May ending Sunday 6th June we will provide the following challenge:

Children

To walk a total of 16 miles over the course of the half term week.  Beginning on the Saturday 29th and finishing on Sunday 6th June. This is an average of 2 miles per day. We will be calculating the miles using the strava app – as it worked very well during February half term.

We will be sharing the Strava page on our Social Media platforms.

Parents

Why not join in with the fun?

  1. Accompany your child in walking 16 miles over the course of the half term period
  2. Attempt 35 mile walking challenge over the course of the half term period
  3. Attempt 50 miles worth of walking over the course of the half term period

Staff

Mr Shepherd and Mr Davies are feeling brave. They have decided to take on a 50 mile walk on Sunday 30th May. This is a one-off event to complete a gruelling walk for a great cause.

Other staff members will be joining along the way and will be completing a 16 or 35 mile or 50 mile walk with them on Sunday 30th May.

What next?

Join our Strava Page on the link below to record your miles over the half term period:

Aberystwyth, Wales, United Kingdom Club | Ysgol Penrhyn-coch a Phenllwyn on Strava

Follow the link to the Just Giving Page below to donate towards this fantastic cause.

Bryn Shepherd is fundraising for IntroSport Trust, IntroTeach/Cyfle Dysgu (justgiving.com)

Cymorth Cristnogol / Christian Aid 2021

Ni fydd casgliad o ddrws i ddrws yn ystod Wythnos Cymorth Cristnogol eleni eto, oherwydd y pandemig.

Ond os ydych am roi i Gymorth Cristnogol eleni drwy gasgliad Penrhyn-coch gallwch wneud ar y we drwy’r cyswllt isod.

Os nad ydych yn gallu rhoi drwy’r we yna gallwch anfon siec yn daladwy i ‘Eglwys Horeb’ at William Howells, Rhyd-y-gof, Penrhyn-coch SY23 3EQ neu yn daladwy i ‘Eglwys St Ioan’, d/o Y Ficerdy, Garth, Penrhyn-coch SY23 3EP.

Bydd yr eglwys / capel yn eu tro yn anfon yr arian ymlaen at Gymorth Cristnogol.

There will be no door-to-door collection in Penrhyn-coch for Christian Aid Week 2021, owing to the continuing pandemic.

Please think about giving a donation and forwarding this e-mail to your friends.  Gifts can be made online by clicking on the link below. 

If you cannot give online you can send a cheque made out to “Eglwys Horeb” to William Howells, Rhyd-y-gof, Penrhyn-coch SY23 3EQ or a cheque made out to “St John’s Church”, c/o Y Ficerdy, Garth, Penrhyn-coch SY23 3EP.

The church / chapel will forward all donations received to Christian Aid.  

Ceris Gruffudd / Trefnydd lleol/ Local organiser; Eleri James / Trysorydd / Treasurer

Gallwch gyfrannu fan hyn / You can contribute here:

Pwyllgor Penrhyn-coch OR457133 is fundraising for Christian Aid (justgiving.com)

Geiriau i’n Cynnal: Estyn Cymorth

Myfyrdod Sul cyntaf Mai 2021

[Diolch i’r Parchg Peter Thomas am y Myfyrdod isod]

Anwyliaid yr Anwel,

Dewch, chwi wŷr blin y ddinas, – i weled
Mis Mai yn ei urddas,
Gwelwch ei glir glychau glas
Yn filoedd hyd y foelas.

Odi, mae’n fis Mai unwaith eto – mis y gwres, mis blagur a thyfiant – ac fe brofwyd yr elfennau hynny’n barod mewn gardd a dôl yn sgil ambell ddiwrnod heulog a chynnes.

Ond nid mis y clychau glas yn unig yw mis Mai, ond mis sy’n cynnwys y trefniant blynyddol sydd yn ein hatgoffa o’n cyfrifoldeb at gyd-ddyn ac yn gyfle i ddwyn sylw at waith Cymorth Cristnogol. Nod y mudiad yw ymdrechu i ddileu tlodi ac anghyfiawnder a dwyn cymorth ac ymgeledd i gynifer sydd mewn angen yn ein byd.

Arwyddair pwerus y mudiad ers rhai blynyddoedd bellach ydyw: ‘Credwn mewn byw cyn marw’, ac mae emyn grymus y Parchg Tudor Davies yn cadarnhau’r dyhead hwnnw:

Cofia’r newynog, nefol Dad,
Filiynau’n llesg a thrist eu stad
Sy’n llusgo byw yng nghysgod bedd
Ac angau’n rhythu yn eu gwedd.

Rwyf wrthi’n paratoi’r myfyrdod hwn ymhell o adref yr wythnos hon. Bu’n rhaid i Meryl a minnau deithio i Bridlington fore Iau ar gyfer angladd John, brawd Meryl, a fu farw’n ddisyfyd rai dyddiau yn ôl. Bu’r golled yn un a ddaeth â’i fesur o dristwch i’n rhan fel teulu, gan ein hatgoffa pa mor fregus a brau yw bywyd.

Wrth droi’r switch ar deledu y dyddiau hyn prin y gallwn beidio â sylweddoli cymaint o dristwch sydd yn y byd. Mae’r sefyllfa enbydus yn India yn sgil lledaeniad rheibus haint y Coronafeirws wedi’n syfrdanu a maint y colledion yn ddifrifol.

Oherwydd effeithiau’r pandemig bydd Cymorth Cristnogol eleni yn ddigwyddiad rhithiol gyda gweithgareddau dros y we a chyfle i gyfrannu at y gwaith trwy gynnal digwyddiadau codi arian yn lleol. Bwriad yr ymgyrch eleni yw canolbwyntio ar y sychder sy’n wynebu nifer o wledydd ar draws y byd ac am yr angen i ddiogelu cyflenwad o ddŵr glân i’w yfed ac i ddyfrhau’r cnwd.

Mi fydda i’n sylwi yn y boreau fod llawer o blant Ysgol Plascrug a’r Ysgol Gymraeg yn croesi drwy fynwent y dref er mwyn cyrraedd yr ysgol mewn pryd. Ma’na stori am athrawes yn holi merch fach yn ei dosbarth pa ffordd yr oedd hi’n mynd adref o’r ysgol, a’i bod hithau wedi ateb, ‘Trwy’r fynwent, Miss.’ ‘Oes dim ofn arnoch?’ holodd yr athrawes. ‘Dim o gwbwl,’ atebodd y ferch fach, ‘oherwydd chi’n gweld mae fy nghartref yr ochr arall a chroeso yn fy nisgwyl.’

Nid oes dim i’w ofni mewn mynwent, ond i gynifer o bobl yn ein byd y mae byw yng nghysgod bedd yn brofiad real wyneb yn wyneb ag ansicrwydd bywyd, ei dlodi a’i angen gwirioneddol, a hwythau heb wybod yn iawn o ble y daw’r pryd bwyd nesaf.

Cymwynas Cymorth Cristnogol yw ein gwneud ni’n ymwybodol o angen cyd-ddyn, ac apelio am ein cefnogaeth yn flynyddol i hybu’r gwaith.

Mae Mathew yn yr wythfed bennod o’i Efengyl yn sôn am Iesu Grist yn cerdded trwy fynwent un tro. Roedd ef a’i ddisgyblion wedi croesi môr Galilea ac wedi dod i le o’r enw Gadara ac yno y mae’n cyfarfod â dyn yn rhodio ymysg y beddau, dyn gwallgo’ wedi ei feddiannu gan gythreuliaid. Gofynnodd Iesu iddo beth oedd ei enw, ac atebodd yntau, ‘Lleng’ – am fod ’na gymaint wedi ei feddiannu.

Fe gofiwch yr hanes, mae’n siŵr. Cyflawnodd Iesu wyrth yn y fynwent; danfonodd yr ysbrydion aflan allan o’r dyn ac i mewn i genfaint o foch oedd yn pori wrth law, a rhedodd y rheini dros y dibyn ac i’r môr.

Wedi i’r wyrth ddigwydd roedd y gŵr a oedd yn rhodio ymysg y beddau yn awyddus i ddilyn Iesu, ond dywedodd Iesu wrtho am iddo aros ymysg ei bobl a sôn wrthynt am fawrion weithredoedd Duw.

Gwyrth ymysg y beddau a’r un a iachawyd yn dod yn dyst i Iesu Grist. A thystion ydym ninnau hefyd i’r un Arglwydd sy’n medru newid cyfeiriad bywyd a chyflawni gwyrthiau yn ein hanes ni a pheri inni brofi o’i nerth a’i gysur yng nghanol colledion a thristwch.

Y mae’r egwyddor a danlinellir yn llawer o ddamhegion Iesu Grist yn taro dyfnder yng ngwaith mudiad Cymorth Cristnogol wrth inni ymestyn allan i’r byd a chwrdd ag angen cyd-ddyn pwy bynnag y bo. Mi fydd ein cyfran ni eleni, beth bynnag ei faint neu ei werth, yn cael ei ychwanegu at yr holl gasgliadau eraill a gyfrennir fel rhan o’r ymgyrch i gynorthwyo pobl mewn gwahanol fannau yn ein byd.

Boed i Dduw fendithio’n rhoddion.

Fy nghofion cynhesaf atoch i gyd, Peter.

DARLLENIADAU: Mathew 8:28–34; 25:31–46

GWEDDI: Arglwydd, mewn byd o annhegwch ac anghyfiawnder a miloedd yn dioddef o ganlyniad i hynny; trwy erledigaeth a gormes, newyn a thlodi – gwrando’n heiriolaeth.

Cofia am ein byd, a llwydda bob ymdrech i unioni’r balans rhwng y rhai sydd a’r rhai sydd heb. Diolch i Ti am Fudiad Cymorth Cristnogol a’i nod i ddiwallu’r angen sydd yn y byd, a hynny nid yn unig drwy rannu nawdd a maeth ond trwy hyfforddi a chynorthwyo pobl i dyfu eu cynnyrch eu hunain.

Diolch i Ti am y gwahanol asiantau sy’n hybu’r cydweithio hwnnw ac yn estyn cyfle a chymorth. Cynorthwya ni hefyd i weld ein hunain, Arglwydd, yn rhan o’r bartneriaeth hon:

Ehanga ’mryd a gwared fi
Rhag culni o bob rhyw;
Rho imi weld pob mab i Ti
Yn frawd i mi o Dduw.

Rho inni’r awydd i gynorthwyo’n cyd-ddyn anghenus yn ei ddyhead am fara beunyddiol, am loches a dillad ac am yr hawl i fyw ei fywyd yn ddidramgwydd. Boed i’n cefnogaeth ni fod yn deilwng ohonom fel disgyblion i Ti. Diolchwn iti am ein cymell i gynnig mwy na bara beunyddiol yn unig; helpa ni i ymestyn o’n rhoddion mewn cariad ac yn enw’r Crist a ddywedodd ‘nad ar fara yn unig y bydd byw dyn, ond ar bob gair a ddaw o enau Duw’. Cynorthwya ni, O Dad, i gynnig, drwy ein hymroddiad a’n hymateb, fywyd yn ei holl gyflawnder.

Bendithia’r gwaith a llwydda bob ymdrech a boed inni weld ein rhoi a’n gwneud yn fodd i’th ogoneddu Di ac i ddwyn mawrhad i’th enw.

Gad imi weld dy wyneb-pryd
Yng ngwedd y llesg a’r gwael;
A gwrando’r cwyn nas clyw y byd,
Er mwyn dy gariad hael.    (Nantlais)

Amen

GWEDDI’R ARGLWYDD

Geiriau i’n Cynnal: Ansicrwydd bywyd

Myfyrdod ar gyfer dydd Sul 25 Ebrill 2021

[Diolch i’r Parchg Judith Morris am y myfyrdod isod]

Gweddi agoriadol: Dad Nefol, wrth inni droi atat yn awr, cydnabyddwn mai Tydi yw crëwr ac awdur bywyd. Plygwn ger dy fron yn wylaidd ac yn ostyngedig gan ddiolch iti am dy ofal trosom ac am dy gariad tuag atom. Pâr inni brofi o’th bresenoldeb dwyfol. Gofynnwn hyn yn enw ein Harglwydd Iesu. Amen.

Darlleniad: Salm 46

Myfyrdod: Roedd newyddion yr wythnos ddiwethaf yn llawn o benawdau oedd yn ein hatgoffa pa mor ansicr a thrist yw bywyd.

Dechrau’r wythnos dyfarnwyd y cyn-heddwas Derek Chauvin yn euog o lofruddiaeth George Floyd. Syfrdanwyd y byd gan y lluniau o’r llofruddiaeth yn Minneapolis y llynedd a’r protestio byd-eang a ddigwyddodd yn enw ‘Mae Bywydau Duon o Bwys’. Cawsom ein hatgoffa bod hiliaeth yn parhau i fod yn bla yn ein byd a phobl o liw a hil gwahanol yn profi’r ansicrwydd o fyw gyda’r fath ragfarn.   

Yn India, gwaethygodd sefyllfa Covid-19 yn ddirfawr. Bu’r cynnydd yn nifer yr achosion yn frawychus; methodd yr ysbytai ag ymdopi â nifer y cleifion ac arweiniodd prinder ocsigen at filoedd o bobl yn marw.  

Dydd Gwener dilewyd euogfarnau pedwar cyn is-bostfeistr o Gymru yn y Llysoedd Cyfiawnder Brenhinol. Yn gyfan gwbl, roedd dros 700 o is-bostfeistri yn y Deyrnas Unedig wedi cael eu herlyn a’u cyhuddo ar gam o fod wedi twyllo a chadw cyfrifon ffug dros gyfnod o 14 mlynedd. Disgrifiwyd y bennod hon fel un o’r sgandalau mwyaf o ran camweinyddu cyfiawnder yn ein hanes diweddar. Bu’r effeithiau ar fywydau’r is-bostfeistri yn ddychrynllyd gan iddynt brofi straen, afiechyd, tor-priodas a hyd yn oed farwolaethau cyn-amserol.   

Ac yna, ddiwedd yr wythnos, daeth y newyddion trist am y llong danfor a oedd wedi mynd ar goll ym moroedd Indonesia i’r gogledd o wlad Bali gyda chriw o 53 o bobl ar ei bwrdd. Er gwaethaf ymdrechion rhyngwladol, mae’n ymddangos nad oes fawr o obaith bellach o ddod o hyd i’r criw yn fyw.  

Yn ddi-os mae bywyd yn llawn ansicrwydd, siom a thristwch ac nid oes yr un ohonom yn cael ei eithrio o brofiadau fel hyn.    

Ond pan fyddwn yn teimlo fod bywyd yn ein llorio ac yn ein bygwth, diolchwn am yr Un a ddaw atom i ganol ein profiadau i roi i ni o ddiddanwch a chynhesrwydd ei bresenoldeb. Nid yw hyn o anghenraid yn golygu y bydd y sefyllfa yn newid ac anawsterau bywyd yn diflannu, ond yn ei gwmni Ef cawn brofi cadernid a nerth sydd yn ein galluogi i wynebu a goresgyn y sefyllfaoedd mwyaf heriol ac anodd. Dyma’r Duw Atgyfodedig sydd yn ein gosod ar dir cwbl gadarn a sicr na ellir ei chwalu er gwaethaf pob un her. Am hynny, fe ddiolchwn.

Arglwydd Iesu, arwain f’enaid
at y graig sydd uwch na mi,
craig safadwy mewn tymhestloedd,
craig a ddeil yng ngrym y lli;
llechu wnaf yng nghraig yr oesoedd,
deued dilyw, deued tân,
a phan chwalo’r greadigaeth
craig yr oesoedd fydd fy nghân.  (MORSWYN, 1850–93)

Gweddi: O Dduw ein Tad, pan gawn ein llorio gan siomedigaethau bywyd tyrd atom o’r newydd yn dy gadernid a’th nerth.

Wrth inni edrych yn ôl dros yr wythnos a aeth heibio cyflwynwn ger dy fron bawb sydd wedi dioddef o hiliaeth. Gweddïwn dros y sawl sydd yn ymddwyn yn hiliol gan ofyn iti ddangos i ni sut i fyw mewn ysbryd o gariad gyda phob un brawd a chwaer beth bynnag fo eu hil a lliw eu croen.

Gweddïwn dros yr India sydd yng nghanol argyfwng Covid-19 a phob gwlad arall sydd yn ei chael hi’n anodd i reoli lledaeniad y firws. Cofiwn yn arbennig am feddygon a staff yr ysbytai sydd o dan bwysau affwysol wrth iddynt geisio ymateb i holl anghenion y cleifion.

Cofiwn am yr is-bostfeistri a ddioddefodd am flynyddoedd lawer o ganlyniad i’r camweinyddu. Cynorthwya hwy yn awr i ailafael yn eu bywydau.  

Gweddïwn dros deuluoedd criw y llong danfor yn Indonesia. Boed iddynt brofi o dangnefedd dy bresenoldeb yn eu cynnal yn eu galar a’u hiraeth.

A phâr i ninnau hefyd wybod, Arglwydd, yng nghanol pob profiad anodd a ddaw i’n rhan, dy fod ti yn gydymaith cadarn a di-syfl bob amser.

Gras ein Harglwydd Iesu Grist a chariad Duw a chymdeithas yr Ysbryd Glân a fyddo gyda ni oll. Amen.   

Geiriau i’n Cynnal: Tymor y Pasg

MYFYRDOD AR GYFER DYDD SUL, 18 EBRILL 2021

[Diolch i’r Parchg Judith Morris am y myfyrdod isod]

Annwyl gyfeillion,

Gweddi agoriadol: O Dduw ein Tad, a Thad ein Harglwydd Iesu Grist, trown atat o’r newydd gan gydnabod mai Tydi yw awdur bywyd. Diolchwn i Ti am dymor y Pasg ac am neges orfoleddus y bedd gwag. Pâr inni dy weld o’r newydd yn dy wedd atgyfodedig a phrofi o rym a nerth dy bresenoldeb. Yn enw ein Harglwydd a’n Gwaredwr Iesu Grist. Amen.

Darlleniad: Luc 24: 13–35

Myfyrdod: Er bod pythefnos bellach wedi mynd heibio ers dathlu Gŵyl yr Atgyfodiad, yng nghalendr yr Eglwys y mae Tymor y Pasg yn parhau am rai wythnosau eto tan y Sulgwyn. Priodol felly yw dwyn i gof rai o hanesion hyfrytaf y Testament Newydd am yr Iesu yn ymddangos i’w ddisgyblion yn ei wedd atgyfodedig.

Un o’r hanesion hynny yw’r daith i Emaus a gofnodir yn Efengyl Luc. Fe ddywedir mai hon yw stori fer brydfertha’r byd. Mae’n berffaith fel darn o lenyddiaeth, ‘a story of singular charm and grace’, yn ôl un esboniad Beiblaidd. Yn sicr, mae’n stori hyfryd, gyda’r ddau deithiwr a oedd mor ddigalon ac isel eu hysbryd yn cael eu trawsnewid wrth gyfarfod â’r Crist atgyfodedig.

Pentref bach tua 7 milltir a hanner o ddinas Jerwsalem oedd Emaus, yn ddigon agos i’r brifddinas i fod yn rhan o bopeth a oedd yn digwydd yno ond eto’n ddigon pell i osgoi unrhyw gyfrifoldeb petai pethau’n troi’n beryglus. Roedd Cleopas a’i gydymaith ar eu ffordd yno o Jerwsalem ac yn teimlo’n gwbl ddigalon yn dilyn croeshoelio’r Iesu. Yn ystod y daith ymunodd ‘dieithryn’ â hwy a holi pam yr oeddent yn teimlo mor drist. Rhannwyd yr hyn a ddigwyddodd yn Jerwsalem, ynghyd â’r siom o golli cyfaill ac arweinydd arbennig. Ond wrth i’r daith i Emaus barhau, dyma’r ‘dieithryn’ yn dechrau egluro arwyddocâd y croeshoeliad gan gyfeirio at yr Ysgrythurau. Wedi cyrraedd Emaus, estynnwyd gwahoddiad iddo i aros gyda hwy gan ei bod yn nosi. Wrth eistedd o gwmpas y bwrdd yn ystod swper sylweddolodd Cleopas a’i gydymaith ‘ar doriad y bara’ mai Iesu oedd y ‘dieithryn’. Diflannodd yntau yn sydyn o’u golwg ac aeth y ddau ar garlam yn ôl i Jerwsalem i ddweud wrth y disgyblion eu bod wedi gweld Iesu’n fyw.

Mae’r darn hwn yn un o dri sy’n cofnodi sut yr oedd rhai o ddilynwyr agosaf Iesu wedi methu â’i adnabod yn ei wedd atgyfodedig. Pan ddaeth Mair Magdalen wyneb yn wyneb â’r Crist atgyfodedig yn yr ardd ar fore’r Pasg roedd hi’n argyhoeddiedig mai’r garddwr ydoedd. Nid oedd y disgyblion ar lan Môr Tiberias wedi sylweddoli mai Iesu oedd y ‘dieithryn’ ar y traeth ac yma eto yn yr hanes hwn mae Cleopas a’i gyfaill yn cael trafferth i adnabod Iesu. Eto, yn y pen draw, maent i gyd yn llwyddo nid yn unig i’w weld ond i’w adnabod hefyd fel y Crist byw.

Mae hanes y daith i Emaus yn un hynod gyfoethog ac yn gyforiog o wirioneddau oesol. Dyma dri ohonynt.   

Yn gyntaf, mae Cleopas a’i gydymaith yn ein hatgoffa mai taith yw bywyd, neu bererindod yng nghwmni Duw. Hyd yn oed os gwnawn fyw yn yr un lle yn ddaearyddol ar hyd ein hoes, ni allwn sefyll yn yr unfan yn ysbrydol. Mae Duw yn ein gwahodd i fod yn gyd-deithwyr gydag Ef ar y ddaear hon ac i dyfu yn ein hymwybyddiaeth ohono wrth inni ddirnad ei ewyllys. Golyga hyn fod yn rhaid i ni ddyfnhau ein perthynas ag Ef a dod i’w adnabod yn well. Yn union fel y byddwn yn dod i adnabod person arall yn well, gallwn ddod i adnabod Duw yn well. Nid perthynas statig yw’r berthynas hon ond un sydd yn cael ei grymuso o fod mewn cymdeithas gyda’n cyd-Gristnogion.  

Yn ail, mae’r Arglwydd Iesu gyda ni bob cam o’r daith. Fel y dengys yr hanes hwn, er na allai Cleopas a’i gydymaith ei weld yn eu tristwch a’u hiraeth, yr oedd Iesu’n agos iawn atynt. Yr un yw’r gwirionedd heddiw. Mae’r Iesu gyda ni ar holl lwybrau amrywiol bywyd: mae’n bresennol yn ein tristwch, ein galar a’n poen, yn ogystal ag yn ein cyfnodau o lawenydd. Ni fyddwn byth ar ein pennau ein hunain beth bynnag fo’r amgylchiadau sydd yn ein hwynebu. Yn ddi-os fe fydd Ef gyda ni ar y daith ac ni fydd byth yn ein gadael yn amddifad o’i gwmni dwyfol. O dreulio cyfnodau rheolaidd mewn myfyrdod a gweddi gallwn ddod yn fwyfwy ymwybodol o’i bresenoldeb.  

Yn olaf, mae’r hanes yn ein hannog i beidio byth â throi cefn ar Iesu. Er na wyddom beth oedd y rheswm penodol dros fynd i Emaus mae yna ryw awgrym yn yr hanes fod Cleopas a’i gydymaith wedi profi cymaint o siom nes iddynt benderfynu cefnu ar Jerwsalem. Nid oedd pethau wedi datblygu fel yr oeddent wedi gobeithio. Roedd y freuddwyd fawr ar ben a gwell efallai oedd anghofio’r cyfan am weinidogaeth y gŵr o Galilea. Mae’n breuddwydion ninnau hefyd yn aml yn cael eu chwalu, a ninnau’n fynych yn profi siom. O ganlyniad, cawn ein temtio i roi’r gorau i’n ffydd am nad yw bywyd yn ein trin yn deg ac yn garedig. Ond mae hanes y daith i Emaus yn ein herio i beidio â rhoi’r gorau i’n hymlyniad wrth yr Arglwydd Iesu ond i ddal ati yn ffyddlon ac yn gadarn yn ei gwmni ac i weithredu yng ngrym gwirioneddau yr Efengyl. 

Gweddïwn: Diolchwn i Ti, O Dduw ein Tad, am dymor y Pasg ac am neges yr Atgyfodiad. Diolchwn i Ti am yr hanesion hyfryd sy’n cofnodi ymddangosiadau’r Crist atgyfodedig. Cynorthwya ninnau heddiw hefyd i weld y Crist byw o’r newydd yn ein plith.

Tydi, fu’n rhodio ffordd Emaus
rôl torri grym y bedd,
enynna mewn calonnau oer
y fflam o ddwyfol hedd.

Tydi fu’n cerdded gyda’r ddau
i’w cartref wedi’r brad,
cerdd gyda ni bob awr o’n hoes
hyd drothwy tŷ ein Tad.

Tydi, fu’n agor cloriau’r gair
a dangos meddwl Duw,
llefara wrthym ninnau nawr
dy wirioneddau byw.

Tydi fu’n torri’r bara gynt
tyrd eto atom ni
a dwg ni oll o gylch y bwrdd
i’th lwyr adnabod di.  (J. Edward Williams)

Gras ein Harglwydd Iesu Grist, a chariad Duw a chymdeithas yr Ysbryd Glân a fyddo gyda chwi oll. Amen.

Llyfr newydd am awdur lleol / Local author

Roedd Marguerite Caradoc Evans yn byw ym Mhenrhyn-coch 1946-52 yn Heddle (Dolwen heddiw – y bungalow cyntaf ar y chwith wrth ddod at y pentref – heibio
Panteg).

Marguerite Caradoc Evans lived in Penrhyn-coch 1946-52 at Heddle (Dolwen today – first bungalow on the left towards the village after Panteg).

Dyddiadur 1945 Diary

Geiriau i’n Cynnal: Cofio

Sul, 8fed Tachwedd, 2020
[Diolch i’r Parchg Peter Thomas]


GEIRIAU I’N CYNNAL ‘Cofio’

Anwyliaid yr Anwel,

Eleni, oherwydd lledaeniad haint Covid 19 a’r angen i ymgadw rhag cynnull mewn niferoedd, penderfynwyd rhoi heibio’r arfer mewn llawer man o gynnal gwasanaeth wrth gofebau rhyfel ar Sul y Cofio. Penderfynwyd yn hytrach gyflwyno digwyddiadau rhithiol dros y we ac ar deledu mewn ymgais i gofio ymdrech ac aberth y rhai a gollodd eu bywyd mewn dau ryfel byd ac mewn brwydrau eraill.

Mi fydd yr arfer o wisgo pabi coch ar got a gosod plethdorchau ar gofebau yn fynegiant o’r cofio hwnnw. 

Ni ddaw henaint i’w rhan hwy,
Fel i ninnau, a adawyd.
Ni ddwg oed iddynt ludded
Na’r blynyddoedd gollfarn mwy.
Pan elo’r haul i’w orwel
Ac yn y bore,
Ni a’u cofiwn hwy,
Ni a’u cofiwn hwy.

(efel. Cymraeg o eiriau Laurence Binyon)

Aeth canrif a mwy heibio bellach ers diwedd y rhyfel byd cyntaf – ac eto fe erys yr arfer o gofio.

Mi fydd cofio yn gyfrwng  i gysylltu digwyddiadau ddoe â’n byw heddiw ac yn ein galluogi i uniaethu â’u profiadau, a hynny oherwydd ein bod yn rhannu o’r un ddynoliaeth, ac o’r gwead dirgel, chwedl Waldo, ‘sy’n cydio pob dyn byw; cymod a chyflawn we, Myfi, Tydi. Efe …’

Ni chyfyngir y cofio hwnnw chwaith gan y rheidrwydd inni fod yno. Nid oes neb yn byw bellach a brofodd erchylltra brwydrau’r Liège, y Somme, Ypres a Passchendaele – bu farw Henry John Patch, y milwr olaf a frwydrodd yn y Rhyfel Byd Cyntaf, yn 111 oed ym mis Gorffennaf 2009, ac eto ar y Sul hwn ganrif a mwy wedi’r digwydd yr ydym yn dal i goffáu eu haberth hwy mewn tosturi a chydymdeimlad, yn dawel a dwys; fe barchwn ac anrhydeddwn eu coffadwriaeth.

Beth wnewch chi â’ch pabi coch wedi Sul y Cofio tybed? Fyddwch chi’n ei daflu i ffwrdd, neu yn ei gadw tan flwyddyn nesaf? Fyddwch chi’n ei osod mewn drôr ynghanol trangwns eraill a’i anghofio neu a fyddwch yn ei osod mewn lle amlwg a gweladwy? Ond, yn fwy penodol efallai, ga i holi – beth a wnawn ni â’n cofio wedi i Sul y Cofio fynd heibio?

Heddiw ar y Sul hwn, mi fydd llawer un yn cofio am aberth y rhai a gollodd eu bywyd o ganlyniad i gyflafan rhyfel ac yna ddydd Mercher mi fydd y cofio’n parhau gan fod yr 11eg Tachwedd yn Ddydd y Cofio. Am 11.00 o’r gloch ar y dyddiad hwnnw yn 1918 y daeth y Rhyfel Byd Cyntaf i ben. Ond beth am ddydd Iau a’r diwrnod wedyn – a fydd y cofio wedi gorffen wedyn? A fyddwn yn rhoi heibio ein cofio am flwyddyn arall fel a wnawn gyda’n trimins a’n haddurniadau ’Dolig ddeuddeg diwrnod wedi’r digwydd?

Mi ddylai’n cofio wneud gwahaniaeth i’r modd y byddwn yn byw ein bywydau wedi’r digwydd.

Ar gychwyn y nawdegau cyhoeddwyd cyfres o ysgrifau ar hanes Cymru o dan y teitl COF CENEDL ac yn ei ragymadrodd i’r gyfres y mae’r golygydd, yr Athro Geraint Jenkins, yn cyfeirio at yr elfennau nodedig hynny a gyfranna i’n bodolaeth fel cenedl. Hebddynt, meddai, ‘Nid oes gennym nac enw, na llais, na hawliau, nac aelodaeth ym mrawdoliaeth dynolryw; oherwydd o fewn y frawdoliaeth honno saif y cyfrifoldeb i ni hybu a diogelu’r gwerthoedd hynny sy’n esgor ar gariad, heddwch a chymod rhwng dyn a’i gyd-ddyn – y rhain yw seiliau gwareiddiad a gobaith pobloedd y byd.’

Mae Gair Duw yn ein hatgoffa’n gyson o’r angen i gofio. Y mae’r Hen Destament yn frith o gyfarwyddiadau i’r genedl gofio ymwneud Duw yn eu hanes ac am ei berthynas unigryw â hwy, ei ddarpariaeth a’i waredigaeth.

Yn y Deg Gorchymyn a dderbyniodd Moses gan Dduw ar fynydd Sinai y mae gofyn i’r genedl ‘gofio’r dydd Sabath i’w sancteiddio’ (Exodus 20:8) ac wrth inni gamu i Lyfr Deuteronomium cawn yno restr o’r gorchmynion yr oedd disgwyl i’r genedl eu cofio a’u dilyn: ‘Gofalwch na fyddwch yn anghofio’r Arglwydd eich Duw nac yn gwrthod cadw ei orchmynion …’(Deut. 8:11).

Y mae Llyfr y Pregethwr yn ein hannog ‘i gofio’r Creawdwr yn nyddiau ein hieuenctid, cyn i’r dyddiau blin ddod …’ (Preg.12:1).

Ac yna mae’r proffwyd Eseia yn cymell y genedl i ymgadw rhag loetran uwchben hen hanes ond i gofio fod y Duw sydd wedi darparu yn cyflawni pethau newydd yn barhaus (Eseia 43: 18–19).

Fel rhan o ddefod Gŵyl y Bara Croyw i gofio gwaredigaeth yr Aifft, y mae Moses yn gorchymyn: ‘Cofiwch y dydd hwn, sef y dydd y daethoch allan o’r Aifft, o dŷ caethiwed oherwydd â llaw nerthol y daeth yr Arglwydd â chwi oddi yno.’ (Exodus 13:3)  

Wrth inni droi i’r Testament Newydd wedyn gwelwn y cofio yn fynegiant o’n ffydd a’n hymddiriedaeth yn ein Harglwydd Iesu Grist. Mi fydd cofio ei aberth a’i fuddugoliaeth ar Galfaria yn ein hatgoffa taw ef a roes ei ddwylo pur ar led ac a wisgodd goron ddrain – trosom ni. Ar groesbren Calfaria y gwelwyd yr aberth eithaf – ym marwolaeth Iesu, ei ddioddefaint a’i goncwest ef ar angau a bedd, y mae inni waredigaeth a bywyd.

Yng nghyd-destun ein haddoliad mi fydd yr anghenraid i gofio yn elfen amlwg o’r digwydd. Mi fydd y weithred o dorri bara ac yfed y cwpan mewn cymun yn fynegiant o aberth Iesu Grist ac fe wnawn hyn ‘er cof amdano’.

Fe rydd Thomas Lewis, y gof o Dalyllychau, lais a mynegiant i’r cofio hwnnw yn ei emyn grymus:

Wrth gofio’i riddfannau’n yr ardd a’i chwys fel defnynnau o waed,
Aredig ar gefn oedd mor hardd, a’i daro â chleddyf ei Dad,
A’i arwain i Galfarî fryn a’i hoelio ar groesbren o’i fodd;
Pa dafod all dewi am hyn, pa galon mor galed na thodd?

Ynghanol pob argyfwng – ynghanol cwestiynau nad oes iddynt ateb a thristwch nad oes iddo ymwared – diolchwn fod inni ‘Ŵr dirmygedig sy’n gynefin â dolur – yr Hwn a gymerth ein gwendid ni ac a ddug ein doluriau ni’, sydd yno ynghanol pob adfyd a chaledi yn uniaethu â dioddefaint y byd, am iddo yn ei gariad anhraethol ein prynu ni i fywyd trwy ei waed.

‘Efe a archollwyd am ein camweddau ni, efe a ddrylliwyd am ein hanwireddau ni; cosbedigaeth ein heddwch ni oedd arno ef, a thrwy ei gleisiau ef yr iachawyd ni …’ 

Fy nghofion cynhesaf atoch i gyd, Peter

DARLLENIADAU: Eseia 53; 1Corinthiad 11 23-26

GWEDDI: Ar y Sul hwn, O Dad, cysegra di ein cofio a rho dy gymorth inni fyw mewn cymod a chariad â’n gilydd. Cofia am y rhai sy’n gorfod ymgodymu ynghanol sefyllfaoedd o wrthdaro a thrais, cysgoda trostynt ac estyn iddynt o’th gymorth a’th amddiffyn. Cyflwynwn i’th ofal y rhai hynny sydd â’u sefyllfaoedd yn fregus ac yn anodd, cylcha o’u cwmpas a dyro iddynt dy nerth a’th ymgeledd. Diolchwn, O Dad, y medri di gamu i’n hymyl yn ein hadfyd a’n siom, yn ein gwynfyd a’n gorfoledd gan rannu inni o’th dangnefedd a’th gariad. Helpa ni i ymddiried ynot o’r newydd a phwyso arnat am dy arweiniad. Yn enw Iesu Grist, Amen.

GWEDDI’R ARGLWYDD